Wyspa Gubernatora w NY

Konkurs architektoniczny – zaginiona wyspa Nowego Jorku

Tętniący niegdyś życiem skrawek ziemi pomiędzy Manhattanem i Brooklynem, jest dziś opuszczonym przez żołnierzy, trochę nierzeczywistym miejscem. Zabytkowa XIX-wieczna zabudowa, ale wiekowych drzew, brukowane ulice powodują, że zapomina się o bliskości po-ważnego miasta. Drepacze chmur, „rozpryskują się” w zieleni, wraz z nimi niknie miejski gwar. Przelatujące śmigłowce i samoloty stają się mniej słyszalne, a wokół, za sprawą wyobraźni, zaczynają pojawiać się obrazy z przeszłości. Tak mogłaby się zacząć wspaniała podróż w czasie.

Rzeczywiste postrzeganie rzeczy powraca jednak po do-tarciu do tej części wyspy, która została usypana podczas budowy miera biegnącego pod rzeką Hudson. Opuszczone koszary potęgują pustkę uzmysławiając jednocześnie „czy-stość” tego miejsca. Co dalej? Czy zostanie one wchłonięte przez gigantyczne metropolie, czy może zachowa swą nie-powtarzalność i ślad z przeszłości? Informacje usłyszane na Governor’s Island, lektura materiałów konkursowych oraz rozmowa z ludźmi z agendy rządowej ukazały wyspę jako towar do sprzedania. Teoretycznie każdy, kto przedstawi do-bry i akceptowany przez rząd program zagospodarowania, może zostać jej właścicielem.

Refleksja, iż każdy towar przeznaczony na sprzedaż ozna-czony jest swoim kodem paskowym zawierającym nie tylko cenę, lecz także wszystkie dane o produkcie, zrodziła pomysł projektu. Wyspa została opatrzona kodem zawierającym wszystkie informacje na temat przeszłości jej i całego oto-czenia, przemieniając się w bazy wojskowej w bazę danych. Podobnie jednak jak kod produktu bez wizji światła odczy-tującego jego treść, tak i kod wyspy bez systemu umożliwa-jącego jego rozszyfrowanie byłby bezużyteczny.

Samotna latarnia morska z wyłaniającym się z mgły okrę-tem widmowego niegdyś morza była inspiracją do stworze-nia wieży świetlnej. Zasada działania, polegająca na uzyska-niu przestrzennych obrazów w wyniku przecinania się laserowych wiązek w zamglonym powietrzu, znana np. z kon-certów Jean Michel Jarre’a została wykorzystana również tu-taj. Obracająca się na wyspie wieża emituje wiązki lasera w kie-runku słupów, zakończonych ruchomymi zwierciadłami. Tworzą one linie kodu. Promienie odbijając się od luster pa-dają na „ekran” ze sztucznie produkowanej mgły. Przesłonięta nią wyspa staje się niewidocznym z zewnątrz, zaginionym lądem (nawiązującym do tytułu konkursu), miejscem iluzji czasu-przestrzeni, gdzie obrazy przeszłości wyłaniają się z obłoków pary.

Pod ziemią wzdłuż linii kodu znajdują się świetlne mu-zea, wykorzystujące ten sam efekt laserowy. Ekranem stała się w nich zamknięta szklanymi ścianami woda, dając wra-żenie poruszania się po jednej powierzchni. Każdy pas kodu przedstawia odmienny okres historyczny. W nowej części wyspy muzea posiadają szklany dach, symbolizujący wodę, która się tu kiedyś znajdowała. Stara część, będąca dla ubo-giej w zabytki Ameryki miejscem pod szczególną ochroną pozostaje nienaruszona. Stalowe słupy przeplatające się z istniejącą zielenią nie naruszają się na otoczenia. Ca-łość zaś tworzy muzeum XXI wieku, w którym historia staje się teraźniejszością, a zwiedzający są świadkami „wskrzesza-nia” postaci z przeszłości.

Lokalizacja Governors Island, Nowy Jork

Data projektu 1996

Data realizacji –

Autorzy: Robert Konieczny, Marlena Wolnik

Współpraca: –

Architektura wnętrz: j / w

Architektura krajobrazu: j / w

Konstrukcja: –

Generalny wykonawca: –

Inwestor: –

Powierzchnia terenu: – m2

Powierzchnia zabudowy: – m2

Powierzchnia użytkowa: – m2

Powierzchnia całkowita: – m2

Kubatura: – m3

Nagrody

  • III miejsce w międzynarodowym konkursie architektonicznym na zagospodarowanie Wyspy Gubernatora w Nowym Jorku i jej przyszłego przeznaczenia, rok 1996

Publikacje

  • Architektura & Biznes 01/2008
  • Archivolta 01/2008
  • Architektura & Biznes 06/1998

Wystawy

  • WA PŚL w Gliwicach 10/2012